شما اینجا هستید: رهنامه پژوهش » آرشیو مجلات / ش 10 » کرسی های مباحثه و مناظره را در حوزه علمیه عرف کنید

 

چرا این کرسی‌های آزاداندیشی در قم تشکیل نمی‌شود؟ چه اشکالی دارد؟ حوزه‌های علمیه ما، همیشه مرکز و مهد آزاداندیشی علمی بوده و هنوز که هنوز است، ما افتخار می‌کنیم و نظیرش را نداریم در حوزه‌های درسی غیر حوزه علمیه، که شاگرد پای درس به استاد اشکال کند، پرخاش کند و استاد از او استشمام دشمنی و غرض و مرض نکند. طلبه آزادانه اشکال می‌کند، هیچ ملاحظه استاد را هم نمی‌کند. استاد هم مطلقاً از این رنج نمی‌برد و ناراحت نمی‌شود. این خیلی چیز مهمی است. خب، این مال حوزه ماست. در حوزه‌های علمیه ما، بزرگانی وجود داشته‌اند که هم در فقه سلیقه‌ها و مناهج گوناگونی را می‌پیمودند، هم در برخی از مسائل اصولی‌تر. فیلسوف بود، عارف بود، فقیه بود. این‌ها در کنار هم زندگی می‌کردند، با هم کار می‌کردند. سابقه حوزه‌های ما این جوری است. یکی، یک مبنای علمی داشت، دیگری آن را قبول نداشت. اگر شرح حال بزرگان و علما را نگاه کنید، از این قبیل مشاهده می‌کنید. مرحوم صاحب حدائق با مرحوم وحید بهبهانی، نقطه مقابل؛ هر دو در کربلا زندگی می‌کردند؛ معاصر، مباحثه هم می‌کردند با هم. یک شب در حرم مطهر سیدالشهدا (سلام الله علیه) این‌ها سر یک مسئله‌ای، شروع کردند بحث کردن. تا اذان صبح این دو نفر روحانی ایستاده ـ حالا وحید بهبهانی آن وقت نسبتاً جوان بوده، اما صاحب حدائق پیرمردی هم بوده ـ بحث کردند! مباحثه هم می‌کردند با هم، منازعه هم می‌کردند، اما هر دو هم بودند. هر دو هم درس می‌گفتند. من شنیدم که شاگردان وحید ـ که وحید تعصب شدیدی علیه اخباری‌ها داشت ـ مثل صاحب ریاض و بعضی دیگر از شاگردان وحید، می‌رفتند درس صاحب حدائق هم شرکت می‌کردند! این جوری بوده. ما تحمل را در حوزه باید بالا ببریم. خب، یکی مشرب فلسفی دارد، یکی مشرب عرفانی دارد، یکی مشرب فقاهتی دارد. ممکن است همدیگر را هم قبول نداشته باشند.

طلبه آزادانه اشکال می کند، هیچ ملاحظه استاد را هم نمی کند. استاد هم مطلقاً از این رنج نمی برد و ناراحت نمی شود. این خیلی چیز مهمی است.

در قم باید این جوری باشد. یک نفری نظر فقهی می‌دهد، نظر شاذی است. خیلی خب، قبول ندارید، کرسی نظریه‌پردازی تشکیل بشود و مباحثه بشود. پنج نفر، ده نفر فاضل بیایند این نظر فقهی را رد کنند، با استدلال. اشکال ندارد. نظر فلسفی داده می‌شود، همین جور. نظر معارفی و کلامی داده می‌شود، همین جور. مسئله تکفیر و رمی و این حرف‌ها را بایستی از حوزه ور انداخت، آن هم در داخل حوزه نسبت به علمای برجسته و بزرگ. یک گوشه‌ای از حرفشان با نظر بنده حقیر مخالف است، بنده دهن باز کنم رمی کنم. نمی‌شود این جوری. این را باید از داخل خود طلبه‌ها شروع کنید. این یک چیزی است که جز از طریق خود طلبه‌ها و تشکیل کرسی‌های مباحثه و مناظره و همان نهضت آزاد فکری و آزاداندیشی که عرض کردیم، ممکن نیست. این را عرف کنید در حوزه علمیه، در مجلات، در نوشته‌ها، گفته شود.

 

بیانات رهبری در دیدار گروهی از استادان، فضلا و طلاب حوزه‌های علمیه (۸/۶/۸۶)

پاسخ دهید: