شما اینجا هستید: رهنامه پژوهش » ش 21+22 / محدث نوری » بدون هیچ بهانه؛ مرور آثار محدث نوری
بدون هیچ بهانه؛ مرور آثار محدث نوری | محمدحسین فروغی
1496 بازدید

«من در حالی می‌میرم که حسرتی در دل من باقی مانده است و آن اینکه در این سال‌های آخر عمر کسی ندیدم به من بگوید: فلانی! این مقدار مال را بگیر و برای قلم و کاغذت خرج کن یا با آن کتاب بخر یا آن را به کاتب بده تا در کارهای تألیفی به تو کمک کند» محدث نوری زمانی این سخن را می‌گوید که سن او متجاوز از شصت سال است با این حال او هرگز در این راه هیچ کمبود و فقری را بهانه نکرد و تا آخرین روزهای عمر از تلاش و کوشش باز نایستاد. آنچه در این بخش مرور می‌کنید فهرستی از آثار محدث نوری است که مرحوم معلم حبیب آبادی در جلد پنجم مکارم آلاثار آن را به ترتیب حروف الفبا تنظیم و مرتب نموده و در اینجا با اندکی تلخیص و تصرف آمده است.

1ـ کتاب «الاربعونیات» رساله‌ای است مختصر در اخباری که عدد اربعین به آنها اضافه شده و در حاشیه «کلمة طیّبه» چاپ شده است.

2ـ کتاب «البدر المشعشع» در ذریه موسی‌ المبرقع فرزند حضرت امام محمدتقی (علیهما‌السلام)، انجام تألیف آن ربیع‌الاول 1308 است.

3ـ کتاب «تحیة‌الزائر» در استدراک «تحفة‌الزائر» علامه مجلسی (اعلی الله مقامه) آخرین تألیف میرزای نوری است. بلکه قبل از اتمام آن وفات کرده و مرحوم حاجی شیخ عباس قمی بنا بر وصیت خود او آن را تمام نموده است.

4ـ «ترجمه جلد دوّم دارالسلام» تألیف خودش.

5ـ کتاب «جنة‌المأوی» در ذکر کسانی که در غیبت کبری به لقاء حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه) فائز شده‌اند، که آن مستدرک جلد سیزدهم «بحارالانوار» است، انجام تألیف آن عصر یک‌شنبه 13 شوال سنه 1302 می‌باشد.

6ـ «جواب سؤال سید محمدحسن کمال‌پوری» که در کتاب «البرکات الاحمدیه» تألیف سید احمد استرآبادی چاپ شده است.

7ـ «حواشی توضیح‌المقال» یعنی «رجال صغیر» مرحوم میرزای استرآبادی (علیه‌الرحمه) که در آخر «منتهی المقال» چاپ شده است.

8ـ «حواشی منتهی المقال» در علم رجال.

9ـ کتاب «دارالسلام» در رؤیا و منام، در دو جلد، انجام تألیف آن شب جمعه 8 جمادی‌الاولی سنه 1292 در نجف می‌باشد.

10ـ «رساله‌ای در ترجمه مرحوم ملا ابوالحسن شریف عاملی» که آن را در سنه 1276 در پشت تفسیر وی نوشته است.

11ـ «رساله‌ای در رد شبهاتی» که بر فصل‌الخطاب وی وارد آورده‌اند.

12ـ «رساله‌ای در تواریخ موالید ائمه علیهم‌السلام» که نزد او أصح بوده است.

13ـ کتاب «سلامة المرصاد» در زیارت عاشورا غیر از آن که معروف است و اعمال مسجد کوفه غیر از آنچه در مزارات نوشته و میان مردم شایع و دایر است، و آن را در سنه 1317 برای مشهدی عباسعلی خیام تبریزی تألیف کرده است.

14ـ کتاب «شاخه طوبی» ده هزار بیت در ختوم و اعمال ماه ربیع‌المولود و بعضی از مطایبات است.

15ـ کتاب «الصحیفة الثانیة العلویه» در ادعیه حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) غیر از آنچه مرحوم شیخ عبدالله سماهیجی در کتاب «الصحیفة‌ العلویه» آورده است، انجام تألیف آن روز شنبه 5 رجب 1303 می‌باشد.

16ـ کتاب «الصحیفة الرابعة السجادیه» در ادعیه حضرت امام زین‌العابدین (علیه‌السّلام) غیر از آنچه در «صحیفة‌ کامله» معروفه و «الصحیفة الثانیة» شیخ حر عاملی و «آلصحیفة الثالثة» میرزا عبدالله افندی آورده‌اند.

17ـ کتاب «ظلمات الهاویة» در مثالب معاویه، صاحب الذریعه فرماید: نام این کتاب، خاص، لیکن مباحث آن عامّ است، و آن مرتب بر ابوابی است و در هر بابی احادیث مرویّه و حکایات و نظم و نثر فارسی و عربی برای آنکه آن باب برایش منعقد شده ـ از باب تا محراب ـ آورده و از این جهت در تحت حجاب مانده و نقاب از آن برداشته نشده و همانا اولوالالباب از آن عبرت می‌گیرند و عناوین ابواب آن به أسماء و القاب مرموزه ذکر شده، همچون ابی رکب و زفر و فعلان و غیر آنها، انتهی.

18ـ کتاب «فصل الخطاب». انجام تألیف آن 28 جمادی‌الثانی سنه 1292بوده است.

19ـ «فهرست کتب» کتابخانه خودش که شامل کتب کثیره مخطوطه و مطبوعه بوده و از مخطوطه آن بعضی از نسخ نفیسه منحصر به فرد بوده است.

20ـ کتاب «الفیض القدسی» در ترجمه (شرح حال) علّامه مجلسی، که برای مقدمه «بحارالانوار» چاپ کمپانی تألیف کرده است و انجام تألیف آن سه‌شنبه 16 ماه رمضان سنه 1302 می‌باشد.

21ـ کتاب «کشف الاستار» از وجه امام غایب از أبصار و اثبات حضرت حجت، جواب قصیده نعمان آلوسی بغدادی که در آن، اشکال در تولد حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف نموده و آن را از بغداد برای علمای نجف فرستاده و محدّث نوری این رساله را در جواب او-در مدت زمان کمی-تألیف کرده و چند نفر دیگر از علما هم آن را جواب داده‌اند.

22ـ کتاب «کلمة طیبه» در أحادیث و حکایات اخلاقیه، انجام تألیف آن شب 5 شنبه 14 محرم سنه 1301 می‌باشد.

23ـ کتاب «لؤلؤ و مرجان» در شرایط پله اول و دوم روضه‌خوانان، انجام تألیف آن روز جمعه 10 ذی‌الحجه سنه 1319 که عید قربان یا عید نوروز 1281 شمسی مطابق شده بود.

24ـ مجموعه‌ای در متفرقات.

25ـ «مستدرک مزار بحارالانوار» علّامه مجلسی.

26ـ کتاب «مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل» در مستدرک «وسائل الشیعه» شیخ حر عاملی در أخبار در سه جلد:

جلد اول در مقدمه عبادات تا اعتکاف،‌ انجام تألیف آن عصر سه‌شنبه 29 ربیع‌الثانی سنه 1305.

جلد دوم از کتاب حج تا نفقات، انجام تألیف آن عصر 5 شنبه 10 ربیع‌الاول سنه 1311 در سامره.

جلد سوم از کتاب طلاق تا آخر کتاب، انجام تألیف آن 10 ربیع‌الاول سنه 1319.

و خاتمه این جلد دارای فوائد نادره و مطالب جلیله در احوال روات و علما می‌باشد.

در الذریعه پیرامون «خاتمه» آمده است:

مرحوم محدّث نوری قبل از طبع مستدرک، این خاتمه را به خط سید مهدی بن ابوالقاسم کاشانی (متولد در نجف در سنه 1298) نویسانیده و برای صدیق خود حاجی میرزا یحیی بن حاج میرزا شفیع مستوفی اصفهانی به اصفهان ارسال و اهدا نموده است و آن پس از وفات مؤلف به حاجی میرزا یحیی رسیده است، پس حاج میرزا یحیی به خط خود حواشی نافعه بر هوامش آن نسخه نوشته و در آخر آن احوال خودش و مؤلف را ذکر کرده و من آن نسخه را در طهران در کتابخانه مجدالدین دیدم. انتهی.

27ـ کتاب «معالم العبر» در استدراک «بحار» سابع عشر، یعنی جلد هفدهم «بحار» در مواعظ و حکم، انجام تألیف آن 6 ماه رمضان سنه 1296 می‌باشد.

28ـ کتاب «مواقع النجوم و مرسلة الدرالمنظوم» که شجره‌‌ای در سلسله اجازات علما.

29ـ کتاب «المولودیه». دیوان اشعار فارسی او است به قطعی کوچک و قصایدی که آنها را در ایام متبرکه موالید ائمه (علیهم‌السّلام) به نظم آورده در آن جمع شده و بدین جهت بدین نام موسوم گردیده است و هم قصیده‌ای در مدح سامرّا در آن است که قافیه آن کلمه سامراء می‌باشد و نیز قصیده‌ای که آن را در سال 1295 در مدح حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه) به نظم آورده در آن است.

30ـ کتاب «میزان السماء» در تعیین مولد خاتم‌الانبیاء (صلی الله علیه و آله و سلم) که آن را در سفری که به زیارت حضرت رضا علیه‌آلسلام رفته، در طهران به خواهش حاج ملا علی کنی تألیف کرده و انجام تألیف آن شنبه 13 ربیع‌الاول سنه 1299 می‌باشد.

31ـ کتاب «نجم ثاقب» در احوال امام غایب عجل الله تعالی فرجه.

32ـ کتاب «نفس الرحمان» در فضائل حضرت سلمان فارسی (رضی الله عنه)، انجام تألیف آن شب 23 ماه رمضان سنه 1283 می‌باشد.

33 و 34ـ «تقریرات بحث شیخ عبدالحسین طهرانی [شیخ العراقین]» و «تقریرات بحث میرزای شیرازی» که این دو کتاب را میرزا محمد عسکری در کتابخانه وی به خط او دیده است، لیکن احتمال داده که تقریرات بحث میرزا از دیگری بوده و او استنساخ نموده است.

پاسخ دهید: