فصلنامه «رهنامه پژوهش»

مدرسه صدوقی (ره) مشهد، مدرسه ای با آموزش های پژوهش گرا | امیر غلامی

1082 بازدید

مدرسه صدوقی یکی از مدارس فعال و نمونه حوزه علمیه مشهد است. از زمانی که شنیدیم برگزاری کلاس‌های این مدرسه به شیوه‌ای جدید می‌باشد و تمامی کلاس‌ها به صورت کارگاهی برگزار می‌شود بر آن شدیم که گزارشی از این مدرسه تهیه کنیم. در تماس‌های اولیه مسؤولین مدرسه استقبال کردند و گزارشی از فعالیت‌ها را در اختیار ما قرار دادند.

نگاهی اجمالی به برنامه های آموزشی پژوهشی مدرسه علمیه شهید صدوقی (ره)

فراگیری علوم و معارف اهل‌بیت و رهپویی طریق آن‌ها ضرورتی انکارناپذیر و وظیفه‌ای است دیرپای، که لحظه‌ای این حرکت به واسطه‌ی اخلاص سربازان این راه متوقف نشده است. از هنگامی که مکتب امام صادق (علیه‌السلام) شیفتگان علوم معرفت را در مدینه‌الرسول گرد آورد تا دوران اخیر که حوزه‌های علمیه شیعه از کربلا و نجف گرفته تا قم، مشهد و اصفهان، پرچم معارف اهل‌بیت و تعالیم علوی را برافراشته نگاه داشته‌اند این رسالت همچنان محقق شده است. در این میان انقلاب اسلامی ایران، انجام تکالیف در گستره‌ی جهانی را برای طلاب و حوزه‌های علمیه با افقی تازه‌تر تعریف نموده و آنان را تشویق به جهانی نگریستن و جهانی عمل کردن نمود، تا شعار دیرین انبیاء را که صدور اسلام به جهان است جامه‌ی عمل بپوشاند. در این نوشته گزارشی از مدرسه نمونه شهید صدوقی که از برجسته‌ترین مدارس مشهد است پیش‌روی شما است.

برنامه‌ها و فعالیت‌های آموزشی سطح یک (6 سال اول):

1ـ برگزاری کلاس‌ها با روش تدریس فعال حل مسأله گروهی

فعال: به این معنا که طلاب و اساتید در فرآیند آموزش، فعال و پر جنب و جوش بوده و کلاس از حالت استاد محوری محض خارج شده و هر دو در مباحث فعال می‌باشند.

حل مسأله: به این معنا که استاد مطالب اصلی درس را در قالب طرح درس، به صورت سؤالی استخراج نموده و در اختیار طلاب قرار می‌دهد.

گروهی: منظور از گروهی همان سنت ارزش‌مند مباحثه است که از دیرباز در حوزه‌های علمیه وجود داشته است.

مقدمات مورد نیاز استفاده از روش تدریس مدرسه:

الف) آموزش دادن اساتید با برگزاری کلاس روش تدریس موردنظر

ب) آموزش دادن طلاب با برگزاری کلاس روش تحقیق مقدماتی و مهارت مطالعه

گام‌های روش تدریس فعال حل مسأله گروهی:

تهیه‌ی طرح درس توسط اساتید درس: سؤالات اساسی مرتبط با همان موضوع درسی از منابع مختلف، طراحی شده و با عنوان برگه‌ی فعالیت در اختیار طلاب قرار می‌گیرد.

مطرح کردن برگه‌ی فعالیت در کلاس درس

ارائه‌ی پاسخ فردی توسط طلاب: این مرحله در متونی مثل عقاید که می‌توان از اندوخته‌های قبلی استفاده کرد، بدون مراجعه به متن صورت می‌گیرد و در دروسی که اطلاعات قبلی در دست نیست، از طریق رجوع به منبع اصلی درس اجرا می‌شود.

مطالعه و رجوع به کتب مرتبط با موضوع فعالیت: در این مرحله طلاب با استفاده از کتب مختلفی که در کتابخانه‌ی مدرسه وجود دارد، اقدام به تکمیل نظریات فردی خود نموده و مطالعات کاملی را در حوزه‌ی مرتبط با موضوع فعالیت انجام می‌دهند.

ارائه‌ی پاسخ گروهی توسط طلاب: در این مرحله، طلاب در گروه‌های مباحثاتی خود نتیجه‌ی مطالعات خود را به بحث گذاشته و پس از تحلیل و بررسی آن‌ها، نظر گروهی را در قالب برگه‌ی نظر گروهی به کلاس ارائه می‌نمایند.

بررسی پاسخ گروهی توسط اساتید درس و طلاب: نظرات گروهی در کلاس به صورت تحلیلی، بررسی و اشکالات و نقدهای وارد بر هر یک از نظرات مطرح می‌گردد.

جمع‌بندی فعالیت و ارائه‌ی پاسخ‌های صحیح: در این مرحله، پس از بررسی اشکالات و نقدها، نظر برتر با استفاده از نظرات گروهی و اطلاعات اساتید درس، به عنوان چکیده‌ی فعالیت، ارائه می‌گردد.

حل تمرینات مرتبط با موضوع فعالیت: این مرحله فقط در دروسی صورت می‌گیرد که نیاز به تمرین دارد، نظیر: دروس ادبیات عرب و …

مباحثه‌ی طلاب با حضور اساتید ناظر: در این مرحله، گروه‌های مباحثاتی طلاب با حضور اساتید ناظر، تشکیل جلسه داده و مباحث مربوط به هر فعالیت را مرور می‌کنند.

نوشتن مقاله‌ی مرتبط با موضوع فعالیت: این مقالات، تحت عنوان مقالات ترسیم نام‌گذاری می‌شوند و متناسب با موضوع و نوع درس می‌باشند.

2ـ شناسایی اساتید با سه ویژگی: متخصص، متخلق و انقلابی

3ـ برگزاری دروس مصوب مرکز مدیریت حوزه‌ی علمیه خراسان

4ـ برگزاری دروس غیر رسمی در طول سال تحصیلی (سلسله مباحث اخلاق عملی، کارگاه خوشنویسی، تربیت بدنی، برگزاری کنفرانس علمی طلاب در هر سال 15 جلسه، برگزاری نشست علمی با اساتید در موضوعات مختلف علمی در هر سال 15جلسه، آزمایشگاه فقه، کارگاه نویسندگی، کارگاه داستان‌نویسی، کارگاه نقد فیلم، کارگاه نقد داستانک)

5ـ برگزاری دوره‌های تابستانی سالانه با موضوعات مختلف و مورد نیاز از قبیل:

کارگاه روش تحقیق مقدماتی ویژه طلاب قبل از شروع کلاسها	10 جلسه	هر جلسه 90 دقیقه می‌باشد
کارگاه روش تدریس مدرسه ویژه اساتید قبل از شروع کلاسها	10 جلسه
کارگاه روش‌شناسی مطالعه ویژه طلاب قبل از شروع کلاسها	10 جلسه
کارگاه روش تحقیق تکمیلی	10 جلسه
کارگاه صرف تکمیلی	45 جلسه
کارگاه مکالمه عربی	45 جلسه
کارگاه آشنایی با ارزشها و فرهنگ دفاع مقدّس	10 جلسه
کارگاه روش تحقیق پیشرفته	20 جلسه
کارگاه آشنایی با کامپیوتر	20 جلسه
کارگاه تاریخ تحلیلی انتقادی انقلاب اسلامی ایران	30 جلسه
کارگاه اندیشه سیاسی اسلام	30 جلسه
کارگاه آشنایی با ارزشها و فرهنگ دفاع مقدّس	10 جلسه
کارگاه منطق تکمیلی (فن مناظره، فن بیان مغالطات)	30 جلسه
کارگاه روش تجزیه و تحلیل مطالب	10 جلسه
کارگاه آشنایی با فرق و مذاهب کلامی	30 جلسه
کارگاه اشنایی با نهج‌البلاغه	20 جلسه
کارگاه احزاب و تشکیلات سیاسی ایران	20 جلسه
کارگاه روش نقد محتوایی	10 جلسه
کارگاه تجزیه و ترکیب تکمیلی	30 جلسه
کارگاه آشنایی با ادیان	30 جلسه
کارگاه آشنایی با اندیشه سیاسی غرب	30 جلسه
کارگاه روش تألیف	10 جلسه
کارگاه تعلیم و تربیت در اسلام	30 جلسه
کارگاه مدیریت اسلامی	30 جلسه
کارگاه قانون اساسی	10 جلسه
کارگاه اشنایی با کلام جدید	30 جلسه

6 ـ برگزاری مباحثات با استفاده از اساتید ناظر به صورت برنامه‌ریزی شده

7ـ برگزاری کلاس‌های پرسش و پاسخ در موضوعات مختلف درسی و غیر درسی

8 ـ برگزاری جلسات هم‌اندیشی مسؤولین و اساتید مدرسه با هدف ارتقاء سطح کیفی طلاب

9ـ برگزاری جلسات هم‌اندیشی مسؤولین و طلاب مدرسه با هدف برطرف نمودن موانع و مشکلات احتمالی مسیر تحصیل

10ـ برگزاری امتحانات هفتگی

برنامه‌ها و فعالیت‌های پژوهشی سطح یک:

1ـ ارائه‌ی مقالات در سه محور:

الف) ترسیم: ارائه‌ی مقاله مربوط به فعالیت درسی

ب) تحکیم: ارائه یک مقاله (حداقل 20 صفحه) در هر درس براساس موضوعات پیشنهادی اساتید

ج) تحسین: ارائه مقالات اختیاری با موضوعات آزاد

2ـ برگزاری کنفرانس‌های علمی توسط طلاب در موضوعات مختلف درسی و غیر درسی

3ـ برگزاری نشست‌های علمی با حضور اساتید در موضوعات مختلف درسی و غیر درسی

4ـ انتشار نشریه طلاب که مقدمات چاپ آن فراهم شده است.

5ـ تهیه اسلایدهای دروس توسط طلاب

برنامه‌های پژوهشی پایه اوّل

1ـ ارائه مقالات ترسیم به ازای هر فعالیت درسی حدّاقل دو صفحه

2ـ ارائه مقالات تحکیم در موضوعات درسی 2 مقاله 20 صفحه‌ای در طول سال تحصیلی

3ـ ارائه مقالات تحسین به صورت اختیاری با انتخاب آزاد موضوع (در این تحقیقات امتیازاتی به طلاب داده شده و استاد راهنما در اختیارشان قرار می‌گیرد)

4ـ خلاصه‌نویسی کتب شهید مطهری در زمان تعطیلات رسمی (به ازای هر روز تعطیل 20 صفحه)

اهداف مباحث پژوهشی: جستجوی موضوعی، کتاب‌شناسی اجمالی، خلاصه‌نویسی کتب، مقاله‌نویسی مقدماتی، جسارت در تتبع کتب، قلم بدست شدن، توانایی فهم مسایل و موضوعات اصلی کتب

برنامه‌های پژوهشی پایه دوّم

1ـ ارائه مقالات ترسیم به ازای هر فعالیت درسی حداقل دو صفحه

2ـ ارائه مقالات تحکیم در موضوعات درسی 2 مقاله 20 صفحه‌ای در طول سال تحصیلی

3ـ ارائه مقالات تحسین به صورت اختیاری با انتخاب آزاد موضوع (در این تحقیقات امتیازاتی به طلّاب داده شده و استاد راهنما در اختیارشان قرار می‌گیرد)